10 dingen die je vandaag al kunt toepassen
als creatief pragmatist
Geen theorie die je eerst moet begrijpen voor je ermee aan de slag kunt. Een manier van kijken — en die kun je meteen oefenen.
Creatief pragmatisme is de overtuiging dat er geen absolute waarheden zijn — alleen de beste kennis van dit moment, eerlijk toegepast. Hieronder vind je tien concrete handvatten, rechtstreeks uit mijn eigen praktijk als filosoof, voormalig teamleider bij de Rijksoverheid, en iemand die al een paar jaar leert werken met wat er is in plaats van wat er zou moeten zijn.
Stel eerst de doelvraag
De beweeglijke denker begint niet met ‘kan dit?’ maar met ‘wat wil ik hier eigenlijk bereiken?’ Dat ene zinnetje verschuift alles. Het kader is namelijk zelf ook een keuze — en je kunt het niet veranderen voor je het ziet.
Werk met wat er is, niet met wat er zou moeten zijn
Geen perfecte omstandigheden afwachten. Je koelkast, je agenda, je energie vandaag: dát is je gereedschap. Creatief pragmatisme begint altijd met een eerlijke blik op de werkelijkheid zoals ze is, niet zoals ze in een ideale wereld zou zijn.
Neem vandaag een afslag op de snelweg
Je brein rijdt grotendeels op de automatische piloot. Poets je tanden met je andere hand. Bekijk je kamer van een andere hoek. Neem een andere route naar je werk. Het klinkt flauw, maar dit is hoe cognitieve beweeglijkheid wordt opgebouwd: paadje voor paadje.
Laat los dat er één juist antwoord is
Er zijn geen absolute waarheden, alleen de beste kennis van dit moment, eerlijk toegepast. Dat is geen relativisme, maar een uitnodiging om te blijven leren. Wat vandaag werkt, is een beginpunt. Niet een eindpunt.
Gebruik je beperking als kompas
Wat je níet kunt, vertelt je iets over wat je wél wilt. Een beperking is geen eindpunt maar een startpunt voor creatief denken. De scootmobiel die mijn wereld leek te verkleinen, vergrootte hem juist, omdat ik bereid was mijn vooroordelen erover los te laten en er creatief mee te zijn.
Maak elke stap tot een vertrekpunt
Creatief pragmatisme is geen pleister plakken. Het verschil zit in de richting: een pragmatische stap is expliciet een beginpunt voor verdere beweging, niet een definitieve fix. Vraag jezelf na elke beslissing: waar gaat dit naartoe?
Experimenteer bewust
Stel een voorzichtige hypothese, test haar in je handelen, leer ervan en pas aan. Dit is de experimentele methode — niet als wetenschapper in een lab, maar als iemand die zijn eigen leven serieus neemt als bron van kennis.
Zoek de verbinding, niet de hokjes
Problemen lossen zich zelden op binnen de grenzen van één vakje. Professional, partner, ouder, vriend, creatieveling: je bent al die dingen tegelijk, en juist de verbindingen daartussen zijn de rijkste plek om in te denken.
Leg vandaag een nieuw paadje
Elke keer dat je je eerste reactie opmerkt en bewust een andere vraag stelt, slijt er iets nieuws in. Geen grote gebaren nodig. Cognitieve beweeglijkheid bouw je op in kleine momenten van bewust anders doen, en hoe vaker je dat doet, hoe makkelijker het wordt.
Stel jezelf de gewetensvraag
Zijn mensen er voor de structuren, of zijn de structuren er voor de mensen? Stel deze vraag bij elke beslissing die je neemt: op het werk, thuis, in de vergaderzaal. Het antwoord dat je geeft, vertelt je meer over je waarden dan enig missiestatement ooit zal doen.